Rauwolfia Serpentina
Latince Adı: Rauwolfia Serpentina
Rauwolfia Serpentina
Diğer İsimleri:Yılan kökü, Rauwolfia, Rauvolfiya,Yılan çalısı,Hint Yılan kökü
Familyası: Akdikengillerden, Kreuzdornyewachçe, Rhamnaceae.
Drugları: Yılankökü; Rauwolfia radix Yılan kökünün sadece kökleri çay, tentür ve Natürel ilaç yapımında kullanılır.
Akdikengillerin bir alt grubu olan Yılankökügillerden (Rauvolfiyagiller) olan Hint Yılan kökünün takriben 100 türü mevuttur. Bulardan en çok bilinen ve kullanılanı Hint Yılan kökü; Rauwolfia serpantine olup bunun haricinde Afrika; Amerika; Çin ve Kanada Yılan kökü diye bilen bitkiler de mevcuttur. Alman Botanikçi Dr. Leonhard Rauwolfia
(1540- 1596) Hindistana bir seyahat yapar ve buradaki Şifalı bitkileri inceleyen bir kitap (1582) yazar. Onun bu hizmetlerini anmak için bu bitkiye onun adı verilir. Serpentina Yılan kökü demektir. Bitkinin yaprakları eskiden Hitliler tarafından Yılan ve böcek sokmasına karşı kullanılmıştır. Tarihte MÖ. 1000 yıllarında eski Hintliler tarafından Böcek ısırması, yılan sokması, üzüntü, sıkıntı gibi rahatsızlıklara karşı kullanılmıştır. Günümüzdeki modern araştırmalarla Yüksek tansiyonu düşürücü özelliğinin keşfedilmesi ile birlikte bitkinin önemi artmıştır.
Yılan kökü 30-100 cm boyunda 1 m yi bulan bir Funda veya çalı şeklinde küçük bir Ağaççık olup sürekli yeşil dikine
yükselir, tüysüz ve tropik veya subtropik iklimde yetişir. Yaprakları genellikle üçlü şekilde sapın etrafına dizilmiş
olup, kenarları bütün, mızrak şeklinde uca doğru sivrice, derimsi, koyu yeşil renkli, kısa saplı, 8-20 cm uzunluğunda
ve 3-7 cm enindedir. Çiçekleri şemsiye şeklinde topluca bir arada olup takriben beş şemsiyecikten meydana gelir
ve her şemsiyecikte 8 -12 adet çiçekçikten meydana gelir. Çiçeklerin ucu beş loplu geri kısmı ise boru şeklinde
olup beyaz renktedir.Kökleri 10-15 cm uzunluğunda 1,5- 3 cm kalınlığında kabuğu sarımsı kahve renkli içi
beyazımsı sarı renkli cam gibi kırılır ve acımsı bir tadı vardır.
Yetiştirilmesi: Yılan kökü, tropik ve subtropik ülkelerde yetişir, Türkiye nin Akdeniz bölgesinde yetiştirmek
mümkündür. Eskiden Hindistan ve Bangladeşin Himalaya dağlarının eteklerinde yabani olarak yetişen bitki
günümüzde Bangladeş, Pakistan, Tayland, Malezya, Endonezya ve az miktarda Türkiye de yetiştirilmektedir.
Hasat zamanı: Kasım ve Aralık aylarında kökleri çıkarıldıktan sonra temizlenir, güneşli, havadar ve gölgelik
yerlerde kurutulur.
Muhtevası: Yılan kökünün birleşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz.
a) İridolalkaloitler % 1-2 olup en önemlilerini dört grupta toplayabiliriz.
1) Yohimbantipler ; Reserpin % 0,14, Rescinnamin (Reserpinin), İzorauhimbin, Deserpidin, Yohimbin, ?- Yohimbin
ve Reserpin
2) Heteroyohimbantipler; Serpentinin (Serpentidin) % 0,13 , Serpentin, Raubasin (Ajmdicin) ve Reserpilin,
3) Sarpagantipler ; Sarpagin (Raupin)
4) Ajmalintipler ; Ajmalin (Rauwolfin)
b) Ayrıca; Reçine, Sabit yağlar, Nişasta, Alkoller, Fitosteroller (Phytosteroller)
Tesir Şekli: Tansiyon düşürücü, teskin edici, antidepresif ( Depresyon önleyici)tir...
Kullanılması:
a) Araştırmalara göre; başta yüksek tansiyona karşı kullanılır.
b) Komisyon E ye göre; Komisyon E 18.09.1986 tarih ve 173 nolu Monografi bildirisine göre; Yılan kökü başta
beslenme nedeni ile ortaya çıkan Yüksek tansiyon ve bununla birlikte ortaya çıkan korku, gerginlik, huzursuzluk ve
kalp çarpıntısına karşı kullanılır.
c) Homöopatide; Yüksek tansiyon, yorgunluk, depresyon, Konsantrasyon zafiyeti, baş dönmesi, baksan hücumu,
kalp çarpıntısı, hiperaktif (Aşırı hareketlilik) ve Agresivitate (saldırganlık) gibi rahatsızlıklara karşı kullanılır.
d) Halk arasında; Yüksek tansiyon, Sinirlilik, stres, Sara, depresyon, Kan dolaşımı anormallikleri, şizofreni gibi
rahatsızlıklara karşı kullanılmıştır.
II) Eskiden yaprakları yılan sokması ve böcek ısırmasına karşı kullanılmıştır.
Açıklama: Yılan kökü bir taraftan tansiyon düşürücü diğer taraftan Merkez sinir sistemine etki ederek teskin eder.
Bu nedenle de hem Antihipertoni (Yüksek tansiyona karşı) hem de sedetif (teskin edici) olarak kullanılır. Yılan kökü
korku, stres, depresyon, sara ve hatta şizofreniye karşı dahi kullanılmış ve yine Yüksek tansiyona karşı etkili
olduğu yapılan ilmi araştırmalarda da tespit edilmiştir. Yılan kökünün birleşiminde 50 den fazla İridoidalkaloit tespit
edilmiştir. Bazı uzmanlar sadece Reserpin kullanıldığında da aynı etkiyi göstereceğini iddia etmişler fakat çok
kompleks yapıya sahip olan alkaloitlerin farklı etkileri ve özellikleri nedeni ile bütün olarak kullanılmasının daha
uygun olacağı görülmüştür. Yılan kökünün birleşimindeki Reserpin Santral sinir sistemine, Ajmalisin çevre sinir
sistemine, Serpentin krampları önleyici ve damarları genişletici ve Ajmalin Kalp ritmine etki ederler.
Çay: Yarım kahve kaşığı ince kıyılmış ve kurutulmuş Yılan kökü demliğe konur ve üzerine
300- 400 ml kaynar su ilave ettikten sonra 5-10 dakika demlemeye bırakılır ve sonra süzülerek içilir.
Rauwolfia Serpentina